*

Ο ΠΛΗΡΗΣ ΚΟΣΜΟΣ & Η ΥΛΗ  /  ΤΟ ΑΜΕΣΟ (ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΟ) ΣΥΝΟΛΟ & Η ΖΩΗ

Σκέψεις από την αρχή και για την αρχή...  Γη

***                                                                                 comet

* ΑΡΧΙΚΗ |     | ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ |     | ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΟΥ! |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΖΩΗ |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΥΛΗ

*

ΓΝΩΣΗ & ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ     |     ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ     |     ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ     |     ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

header message

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΗ

 

 

Για σκεπτόμενους δημιουργικά!

 

 

 

ΣΕΛΙΔΑ 2 από 3

ΗΘΙΚΗ  ΚΑΙ  ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ

 

" Η εμπειρία μου ως ψυχαναλυτή επιβεβαίωσε την πεποίθησή μου, ότι τα προβλήματα της ηθικής δεν μπορούν να παραλειφθούν από τη μελέτη της προσωπικότητας, είτε θεωρητικά είτε θεραπευτικά. Οι κρίσεις αξιών που κάνουμε καθορίζουν τις ενέργειές μας και η ψυχική μας υγεία και η ευτυχία βασίζονται στην εγκυρότητά τους ".

Έριχ Φρομ (από τον πρόλογο του βιβλίου "Ο άνθρωπος για τον εαυτό του")

 

 

Μεταξύ σοβαρού και αστείου !

 

> Χιλιάδες νεκροί από ένα ατύχημα ή από μία θεομηνία. Αυτό δεν αλλάζει. Ο μοναδικός που επέζησε μας δίνει ελπίδα και ψυχική δύναμη να ξεχάσουμε τους χιλιάδες νεκρούς. Εάν λυπηθείς για τους δύστυχους χιλιάδες φορές ή χιλιάδες ώρες περισσότερο  απ' όσο θα χαρείς για τον επιζώντα, τότε μάλλον δεν είσαι καλά. Εξάλλου... η ζωή είτε μία είτε πολλές είναι πάντα ζωή.

> Ο διπλανός σου σε προκαλεί βρίζοντας για να μετακινήσεις το αυτοκίνητό σου σε άλλη θέση. Μείνε... αδιάφορος και υπέκυψε στην επιθυμία του, διότι αυτός είναι τρελός. Διαφορετικά εσύ θα είσαι πιο τρελός από εκείνον!

> Ο γείτονας ρυπαίνει το περιβάλλον σου με σκουπίδια και καπνό. Διάθεσε χρόνο και τρέξε για να βρεις το δίκιο σου, αλλά να είσαι πάντα συγκρατημένος για να μη το χάσεις !

> Υποφέρεις από χρόνιες παθήσεις, που σου κάνουν δύσκολη τη ζωή. Να είσαι με καλή διάθεση και αισιόδοξος, διότι δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς. Πρέπει να μάθεις να ζεις με το πρόβλημα σαν να μην υπήρχε !

> "Τρέχουν" τα έξοδα και δεν τα φτάνεις. Δυσκολεύεσαι να ζήσεις με αξιοπρέπεια και να πληρώσεις για τα απαραίτητα. Ψυχραιμία και αισιοδοξία. Εάν στεναχωριέσαι και αγωνιάς δεν θα καταφέρεις τίποτα και θα είσαι ψυχικά άρρωστος. Να κάνεις υπομονή και σίγουρα... όλα θα πάνε καλά, μην αμφιβάλλεις !

> Οι άνθρωποι που αγαπάς αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα και βρίσκεσαι σε αδυναμία να βοηθήσεις. Μην αγαπάς ... διότι η εμπειρία δείχνει πως η αγάπη προκαλεί ψυχολογικά προβλήματα !

> Αντιλαμβάνεσαι την εξαπάτηση και την κατάχρηση εξουσίας. Προσπέρνα αδιάφορα για να μη χάσεις το χρόνο, την εξυπηρέτηση και μόνιμα την ηρεμία σου. Εσύ δεν μπορείς να τα βάλεις με τους ισχυρότερους, εκτός εάν είσαι τρελός!

> Σε αντιμετωπίζουν σαν κατώτερο άνθρωπο, όπως τα σκουπίδια, αλλά εσύ πρέπει να δείξεις ανωτερότητα. Μόνο όταν είσαι ψυχικά υγιής δεν θα χάσεις τη ψυχική υγεία σου και θα μπορέσεις να βρεις τη λογική λύση !

> Όταν είσαι κάπως κουτός και απερίσκεφτος και δεν αντιλαμβάνεσαι την κοροϊδία και τις απόπειρες παραπλάνησης και απόκρυψης αυτών με τους οποίους συναλλάσσεσαι ή συνεργάζεσαι, τότε φυσικά δεν χαλάει η ψυχολογία σου με την παραμικρή αφορμή. Εάν όμως είσαι πονηρός, λεπτολόγος και ιδιαίτερα προσεκτικός, τότε παρατηρείς πολλές απόπειρες να σε χρησιμοποιήσουν και να σε εκμεταλλευτούν και η διάθεσή σου δεν μπορεί να παραμένει ήρεμη...

 

 

 

Καμία διδασκαλία για τον τρόπο αντίδρασης, συμπεριφοράς και για την πορεία της ζωής δεν είναι ειλικρινής και απαλλαγμένη από συμφέροντα όταν αυτή δεν συνυπολογίζει την αρνητική πλευρά της ζωής, την πραγματικότητα που μας εξαναγκάζει σε λάθη και την αναγκαιότητα της συνύπαρξης μειονεκτημάτων και πλεονεκτημάτων.

 

Ο άνθρωπος, για ν’ αποφύγει την αναρχία, την αβεβαιότητα, την απόγνωση, την απαισιοδοξία, την αδικία, τον εγωκεντρισμό, τα οποία επιτρέπει η άσχημη πλευρά της πραγματικότητας και η δική του ατέλεια, οδηγείται στο άλλο άκρο. Να δημιουργεί ηθικές αξίες και πρότυπα ζωής βασισμένος σε μία μονόπλευρη, εξυπηρετική και υπεραπλουστευμένη θεώρηση για τη ζωή και την πραγματικότητα. Κλείνει τα μάτια του από συμφέρον και από φόβο για τις αλήθειες που αποθαρρύνουν και γελοιοποιούν τις εγωκεντρικές δραστηριότητές του. Με συνέπεια αυτές οι αξίες να μην είναι λιγότερο εγωκεντρικές, ανθρωποκεντρικές και παρανοϊκές, απ’ όσο θα ήταν αν βασιζόταν στην αντίθετη απαισιόδοξη θεώρηση για τη ζωή και την πραγματικότητα.

 

Έτσι φθάνει να ορίζει τελικούς σκοπούς για τη φύση και την ανθρώπινη ιστορία, να πιστεύει σε μεταθανάτιους κόσμους, ότι η αξιοποίηση της ζωής εξαρτάται μόνο από έξω της και από το μέλλον, ότι η ζωή υπάρχει χωρίς την ύλη. Έτσι αποδίδει στο Θεό επιθυμητές δυνατότητες και δραστηριότητες, καταφεύγει σε θεωρίες περί αγάπης και ελπίδας, εξηγεί την αναγκαιότητα των κακών και όσα τον τρομάζουν με αντίθεους και κακά πνεύματα, πιστεύει ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε μόνο γι’ αυτόν, ότι ο ίδιος ενεργεί σαν ανεξάρτητο μέρος του, τιμωρεί πολύ σκληρά μεμονωμένες πράξεις και πολλά άλλα. Με τέτοια φαντασιόπληκτη, αποσπασματική, μεροληπτική και προσποιητή ηθική φθάνει στο άκρο να προβάλλει το πρότυπο της απεριόριστης φιλανθρωπίας, της καταδίκης κάθε αντίθετης πράξης και άποψης και σε πρότυπα ζωής ουτοπικά. Οι άνθρωποι μπορούν να αντιδράσουν πολύ σκληρά και να τιμωρήσουν κάποιον που αμφισβητεί το Θεό και την ηθική τους, όσο εύκολα κλείνουν τα μάτια και ανέχονται την τρομερή καθημερινή αδικία, που συμβαίνει γύρω τους με τους χειρότερους τρόπους.

 

Εάν κάποιος κατείχε την καθοριστική γνώση για την ζωή, τη γνώση για να επιτύχουμε να επιβιώσουμε στο μέγιστο χρόνο και για ν’ απολαύσουμε πιο πολύ τη ζωή μας, τότε αυτός θα μπορούσε να προβλέπει όλες τις συνέπειες, την τύχη, το μέλλον και την πορεία μας στη ζωή. Πώς, όμως, τα πράγματα είναι έτσι πολύπλοκα, που να μην αποδεικνύεται κανένας τόσο σοφός, σημαντικός και αξιόπιστος!

 

Η ηθική που συνήθως λανσάρεται και τα πρότυπα ζωής περιέχουν εξ’ αρχής ένα λάθος. Όποιος αναπτύσσει απόψεις για το νόημα της ζωής, για τον προορισμό της, για τις αξίες, για το πρέπει-δεν πρέπει στην ανθρώπινη συμπεριφορά, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τις παραπάνω διαπιστώσεις, τότε αυτός μάλλον είναι εκτός πραγματικότητας, μεροληπτικός, φαντασιόπληκτος, υπερβολικός, για να μην πω ανόητος και χαμένος.

 

Ακόμα και οι αυτονόητες έννοιες, όπως η βιολογική υγεία, η σωματική ισχύς, η ηλικία δεν εκφράζουν σταθερές, προκαθοριστικές ή απομονωμένες δυνατότητες στα πράγματα και δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από την εσωτερική και διανοητική ζωή. Πολύ συχνά χάνουν το νόημά τους από την ύπαρξη πολλών άλλων δυνατοτήτων της πραγματικότητας, που οδηγούν σε αφάνταστους τρόπους αποσταθεροποίησης και ανατροπής, παρά τη γνώση και την προσπάθειά μας να επιτύχουμε τους στόχους μας. (σ. 394) Κατά παρόμοιο τρόπο, που η γνώση για τη καλή διατροφή μπορεί να ακυρώνεται από τη χρήση φυτοφαρμάκων και άλλων τεχνικών μεθόδων στην παραγωγή των προϊόντων.

 

 

Η διδασκαλία για τον τρόπο αντίδρασης  και συμπεριφοράς του ανθρώπου με τα καθημερινά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει πραγματικά, συνήθως χαρακτηρίζεται  από τη φαντασία και από ασαφείς θεωρίες. Στην πιο ακραία περίπτωση διδάσκουν την απεριόριστη ανοχή μας, τη μη αντίδρασή μας και την υπερβολική αυτοσυγκράτηση. Δεν υπολογίζουν και παραβλέπουν την εμπειρική πραγματικότητα και τις καταστροφικές συμπεριφορές του συνανθρώπου. Μια τέτοια διδασκαλία είναι παθητική, επιπόλαια και φαντασιόπληκτη ηθική. Οδηγεί στην αποβλακωτική ηθική της μονομερούς καλοσύνης και της απεριόριστης ανοχής, ώσπου να αυτοανατραπεί όταν μεταμορφωθεί σε εκβιαστική καλοσύνη, που καταπιέζει και επιβάλλει συμπεριφορές στο όνομα του Θεού ή μίας φιλοσοφικής θεωρίας. Κάπως έτσι, οι άνθρωποι φθάνουν ν’ αντιδρούν πολύ σκληρά και να τιμωρούν όποιον αμφισβητεί το Θεό και την ηθική τους, αλλά κλείνουν τα μάτια και ανέχονται την τρομερή καθημερινή αδικία που συμβαίνει γύρω τους με τους πιο απίθανους τρόπους.

Αυτή η περίπτωση μοιάζει με τη μεροληπτική και φοβερή λογική που μπορεί κάποιος ν’ ακούσει σε μία από τις κινηματογραφικές ταινίες «Ράμπο»: «Όταν σκοτώσεις έναν άνθρωπο είσαι τρελός και δολοφόνος, όταν σκοτώσεις έναν λαό τότε είσαι κατακτητής και ήρωας!» Για να διασώσουν την περιουσία τους, για να κοιμούνται ήσυχοι και να περπατούν με το κεφάλι ψηλά είναι έτοιμοι να επιβάλλουν τις σκληρότερες ποινές για τα πιο μικρά αδικήματα και ν’ αναδείξουν σε ήρωες τους δολοφόνους, τους κακοποιούς, τους αναίσθητους και τους απατεώνες.

 

Η ίδια ηθική διδασκαλία της απεριόριστης ανοχής προτείνεται με πιο προσγειωμένη λογική, την οποία θα ακούσουμε από απλούς ανθρώπους στην καθημερινή ζωή. Η έλλειψη αντίδρασης και η ανοχή προτείνονται ή διδάσκονται  από φόβο για τα επακόλουθά της αντίθετης στάσης. Αυτή είναι η "δειλή" ηθική που συνηθίζουν οι φιλήσυχοι και οι ανήμποροι. Ωστόσο δεν είναι καλοσύνη ν’ αποδεχόμαστε την εκμετάλλευσή μας, να κλείνουμε τα μάτια και να ενεργούμε εξαναγκαστικά με τη θέληση κάποιων άλλων, μόνο από φόβο για τα προβλήματα που μπορούν να μας δημιουργήσουν με τις απόψεις και με τις δικές τους ενέργειες. Τέτοια καλοσύνη ν’ αποδεχόμαστε αστόχαστα, να ευνοούμε τη εξυπηρέτηση των άλλων, να ανεχόμαστε την αδικία και να συνεργούμε και να προσαρμοζόμαστε από φόβο ή από αδιαφορία, αυτή είναι η καλοσύνη που επιθυμεί κάθε καταπιεστής, κάθε κακός, άδικος και απατεώνας. Ο πιο ύπουλος τρόπος για να γίνουμε πιόνια στα σχέδια των φιλόδοξων είναι η καλλιέργεια της ηττοπάθειας, η φοβία μήπως γελάσουν μαζί μας και η επιθυμία μας να αποσπούμε την καλή γνώμη των άλλων.

 

Μία από τις πιο σημαντικές διαπιστώσεις από την παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχισμού και για το ρόλο της ηθικής με εσωτερικό προσανατολισμό είναι η εξής:

► Κανένα λογικό πλάσμα οπουδήποτε μέσα στο Σύμπαν δεν μπορεί να είναι "καλό" όταν η ψυχολογία του και η συμπεριφορά του ρυθμίζονται από μεροληπτικές και επιπόλαιες σκέψεις. Αυτή η διαπίστωση είναι ένα από τα πιο σημαντικά μηνύματα που προωθείται από τις σελίδες της www.kosmologia.gr και μπορεί να θεμελιωθεί αναμφισβήτητα και επιστημονικά.

Όταν σκεφτούμε λίγο τη σχέση της σκέψης με τη συμπεριφορά και τον ψυχισμό, θα παρατηρήσουμε θεωρητικά, πριν ακόμα να συλλέξουμε παρατηρήσεις από τις ιδιαίτερες περιπτώσεις της εμπειρίας μας, πως ο πιο ήσυχος και "καλόψυχος" άνθρωπος γίνεται ο πιο σιχαμερός και άδικος. Ακόμα και ένα παιδί δεν είναι τόσο αθώο όσο θέλουμε να πιστεύουμε, επειδή δεχόμαστε ότι ξεκινάει φυσιολογικά τη ζωή του με τεράστια άγνοια και βιολογική και ψυχική ανωριμότητα. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο ή ανώριμοι και με πολλές ιδιοτροπίες που δυσκολεύουν τη ζωή τους και άνθρωποι με ψυχολογικά προβλήματα που χρειάζονται βοήθεια και αντί αυτοί να ρίξουν χαμηλά τους τόνους και να παραδεχτούν τα μειονεκτήματά τους, για να διορθωθούν και να βοηθηθούν, αυτοί αντιδρούν με πάθος, πείσμα, ευθιξία, εμμονή στον χαρακτήρα τους και φτάνουν να χαρακτηρίζουν τους άλλους με τα μειονεκτήματα που έχουν αυτοί οι ίδιοι! Μπορεί η κοινωνικότητα να μην συνδέεται αναγκαστικά με την ηθική, τη λογική, τη φιλανθρωπία και με το κοινό συμφέρον, μπορεί κάποιος να είναι κοινωνικός και συγχρόνως να εκμεταλλεύεται αδίστακτα τις ανθρώπινες σχέσεις για τα προσωπικά του οφέλη, αυτή όμως η διαπίστωση δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κάποιο αντικοινωνικό ή φιλήσυχο άτομο είναι πιο αγαπητό ή πιο συνεπές στη συμπεριφορά του.

 

Λόγου χάρη, μπορεί ένα φιλήσυχο και εσωστρεφικό άτομο να μην αναγνωρίζει τις προσπάθειες, το έργο και την ιστορία χιλιάδων ετών, από αναρίθμητους επιστήμονες, ερευνητές, στοχαστές, συγγραφείς, αγωνιστές κ.λπ. και να μην παραδέχεται τη δική του αμάθεια. Για να φανεί αυτό το άτομο δημιουργικό και πρωτοπόρο, χωρίς να έχει επίγνωση βρίσκει τη λύση να αγνοήσει τον πολιτισμό και την ιστορία ή απορρίπτει τις προσπάθειες και τις λύσεις των άλλων και αντιλαμβάνεται μια συνωμοσία που εμποδίζει τη δική του πρόοδο ! Όταν σε ένα τέτοιο άτομο δείξουν με χειροπιαστό τρόπο την άγνοιά του, την ανωριμότητα και την ασυνέπεια στη σκέψη του, τότε δίνει μια απάντηση που δίνει κάθε αμαθής και κομπλεξικός : Υποβαθμίζει το αδιάφορο -για αυτόν- ζήτημα, δικαιολογεί που δεν το γνωρίζει, αφήνει στο σκοτάδι το έργο χιλιάδων ικανών ανθρώπων και αδιαφορεί για τις προόδους που έχουν συντελεστεί πριν από αυτόν. Μπορεί να αισθάνεται δημιουργικός και να μιλάει για θετική σκέψη, χωρίς την επίγνωση της άσχημης πλευράς της πραγματικότητας. Αυτός "θετική σκέψη" μπορεί να ονομάζει τη φυγή από τα προβλήματα, τη φυγή από την σκληρή πραγματικότητα και την τεμπελιά... και να μην προσφέρει τίποτα σε κανέναν.

Ένα τέτοιο φιλήσυχο άτομο, εκτός που μπορεί να είναι ιδιόρρυθμο, απωθητικό με τους άσχημους τρόπους του, μη συνεργάσιμο, άδικο στη συμπεριφορά του απέναντι σε αγαπημένα του πρόσωπα κ.λπ. μπορεί να γίνει το ίδιο επιθετικό και καταστροφικό, όσο και ένα συνηθισμένο κοινωνικό άτομο, που ωστόσο, έχει καταφέρει να βοηθήσει και πολλούς ανθρώπους. Η ανισόρροπη σκέψη, η αμάθεια, η υπερβολική εκτίμηση για κάποια πράγματα, η επιθυμία που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί κ.λπ. τελικά μπορεί να μεταβάλλουν έναν ήσυχο και καλόψυχο άνθρωπο σε ένα ψυχολογικό τέρας... και τη ζωή των πιο κοντινών του ανθρώπων σε θρίλερ !

 

Ο καλός πρέπει να είναι πριν απ’ όλα δίκαιος και αυτό δεν είναι δυνατό χωρίς τον ειλικρινή, αμερόληπτο και δημιουργικό στοχασμό και χωρίς την επιθυμία να αναδείξει, να υπερασπίσει και να αναζητήσει την αλήθεια. Ο ηθικός τρόπος ζωής και η Ηθική δεν είναι μεμονωμένες στιγμές καλής συμπεριφοράς. Με αυτό δεν εννοούμε ότι πρέπει διαρκώς να προσφέρουμε βοήθεια, να λυπόμαστε για τους πληγωμένους και τους κακότυχους και να υπερασπιζόμαστε σαν δικηγόροι τους αδικημένους, όπως θα έπρεπε να γίνεται, αν ο σκοπός και το νόημα της εσωτερικής αξιοποίησης περιοριζόταν σε αυτήν τη φιλανθρωπική δραστηριότητα. Εξάλλου, η βοήθεια και η υποστήριξη άνευ όρων όχι μόνο δεν είναι ο σκοπός της ηθικής, αλλά και βρίσκεται σε αντίθεση με τον εσω-διανοητικό σκοπό της. Δεν μπορούμε να την επιζητάμε ή να καταγγέλλουμε την έλλειψή της, ενώ με τη συμπεριφορά και με τις απόψεις μας προετοιμάζουμε την κακοτυχία μας, διαφθειρόμαστε και αυτοκαταστρεφόμαστε. Από τη μια να κλείνουμε τα μάτια στα δυσάρεστα, να επαναπαυόμαστε σε μερικές δυνατότητές μας, να βλάπτουμε την υγεία μας και μετά να περιμένουμε από άλλους τη λύση των προβλημάτων. Αυτό είναι παράλογο, όσο όταν περιμέναμε ότι έτσι θα ευτυχήσουμε. Αν εμείς οι ίδιοι δεν κάνουμε τίποτε για να βοηθήσουμε τον εαυτό μας, τότε η εξωτερική ηθική των άλλων είναι άσκοπη και μπορεί να επιφέρει αντίθετα αποτελέσματα. (418)

«Ο περιορισμός της Ηθικής σε μεμονωμένες φιλανθρωπικές πράξεις και σε στιγμές αποτροπής του εγωκεντρισμού είναι μία ανθρωποκεντρική λύση απελπισίας. σ. 437 (…) Η Ηθική χωρίς γνώση και φιλοσοφικό τρόπο ζωής είναι αβάσιμη και ανεπαρκής, ενώ η γνώση χωρίς ηθικό-εσωδιανοητικό προσανατολισμό είναι άσκοπη και παραπλανητική. (…) σ. 438 Οι μεμονωμένες πράξεις μπορούν να γίνουν από τον καθέναν, με διαφορετικούς λόγους, με διαφορετικές διαθέσεις και με διαφορετική τύχη. Εκτός από επιπόλαιη, η ηθική της φιλανθρωπίας και των μεμονωμένων στιγμών βολεύει την επιθυμία να εξυπηρετούμε τα ανήθικα, καταχρηστικά, παρανοϊκά και βλαβερά σχέδιά μας στον υπόλοιπο χρόνο, που δεν προσφέρουμε βοήθεια και καλοσύνη… Βοηθάει να διατηρούμε τον επιπόλαιο αισθησιοκρατικό, εγωκεντρικό και υλιστικό τρόπο ζωής μας, να τον ανεχόμαστε στους άλλους, ακόμα και να απαλλαγούμε από την ανησυχία μας, μήπως δεν είμαστε «σωστοί».

 

Από την ώρα που γεννιόμαστε βιώνουμε τον εξαναγκασμό και κάποια μορφή εξουσίας, τρόπους επιβολής και πάντα με επιχειρήματα. Βρίσκουμε συνθήκες εξαναγκασμού από την οικογένεια, την κοινότητα, τη θρησκεία, το έθνος, το κράτος, από ομάδες διαφορετικών συμφερόντων μέχρι και από επικίνδυνες συμμορίες. Ο εξαναγκασμός και ο περιορισμός δεν γίνονται πάντοτε με σκοπό να ζημιωθούμε. Θα ήταν τυφλή αντίδραση και επιπολαιότητα να αρνηθούμε συνολικά και σε όλες τις περιπτώσεις τις πιεστικές συνθήκες και τους περιορισμούς. Μας διδάσκουν, μας καθοδηγούν με την εμπειρία τους, μας αποτρέπουν από λάθη, μας βοηθάνε, μας δραστηριοποιούν για να επιβιώσουμε, να δημιουργήσουμε, να θέσουμε στόχους, να εξελιχθούμε, να επιτύχουμε και τελικά μαθαίνουμε να μην ξεπερνάμε τα όρια της ελευθερίας των άλλων.

 

Πολλοί τα καταφέρνουν να ασκούν εξουσία και να επιβάλλονται με νόμιμο τρόπο, με την κοινή αποδοχή ή με την υποστήριξη ορισμένων. Τους διευκολύνει αφάνταστα να είμαστε άκακοι, ήσυχοι, υπάκουοι, ακίνδυνοι και συνεργάσιμοι με τους δικούς μας όρους. Η αντίδραση και η άρνηση γίνονται κάποτε δικαιολογημένα, όταν διαπιστώνουμε πως εκείνοι, οι οποίοι ρέπουν να μας καθοδηγήσουν ή μας πιέζουν για ν’ αλλάξουμε και να πράξουμε διαφορετικά αποβλέπουν στο δικό τους συμφέρον ή είναι μονόπλευροι. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτοί οι ίδιοι δεν είναι συνεπείς στο λόγο τους, ούτε στην πορεία της ζωής τους, πέφτουν έξω στους υπολογισμούς τους, αποτυγχάνουν σε όσα στόχευαν και το πιο προκλητικό, ανέχονται την αδικία, όταν τους βολεύει ή όταν συμβαίνει σε άλλους.

 

 

Η εξήγηση κάποιας συμπεριφοράς μόνο με ψυχολογικές θεωρίες ανεξάρτητα από την Ηθική αποκρύπτει ένα μεγάλο μέρος από αιτίες, που προκαλούν άσκοπες, ασυνεπείς, ανόητες πράξεις, άσχημους τρόπους αντίδρασης, ψυχικό πόνο και σε ζημιογόνες  ομαδικές δραστηριότητες. Βολεύει πολλούς να συσκοτιστούν τα όρια ανάμεσα στο καλό και στο κακό και η αιτιολογία να γίνεται με τους παραπλανητικούς όρους του υγιή και του ψυχικά ασθενή. Ψυχή έχουν και τα ζώα. Πόσο φτωχός θα ήταν ο ρόλος και η προοπτική της ψυχολογίας χωρίς την παρουσία της σκέψης! Η σκέψη και το πνεύμα δίνουν νέα προοπτική στο ζώο που λέγεται “άνθρωπος” και δημιουργούν νέα δεδομένα στην ψυχή, που ξεπερνούν το αντικείμενο της ψυχολογίας.

Πίσω από πολλά εσωτερικά προβλήματα και από πολλές ανισόρροπες συμπεριφορές βρίσκεται μία μόνο εξήγηση. Η «τρέλα» του εγωκεντρισμού (με τη διατήρηση ψεύτικων αξιών και ανόητων απόψεων για το νόημα της ζωής, με το μεροληπτικό, ασυνεπή και επιπόλαιο στοχασμό) μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο ανά πάσα στιγμή στις πιο ακραίες, υπερβολικές και διαφορετικές πράξεις και χωρίς κάποια εξωτερική αιτία. Ο εγωκεντρισμός θολώνει τη διάνοια και οδηγεί στο σημείο να γίνει κάποιος φονιάς για ασήμαντο λόγο, όπως και αυτόχειρας, όπως και γελοίος. Δεν χρειάζεται να επινοήσουμε μία εγκυκλοπαίδεια ψυχικών ασθενειών και να περιγράψουμε τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου με πολλές ιδιότητες. Ένας ακόμα χώρος της επιστήμης προσφέρεται βιαστικά για να χρησιμοποιηθεί κερδοφόρα από τις φαρμακοβιομηχανίες και τους ειδικευμένους απατεώνες.

 

Είναι τελείως άστοχο το ζήτημα, αν εκείνος ήταν λογικός ή τρελός, υγιής ή άρρωστος. Οποιοσδήποτε μπορεί να συμπεριφερθεί με παράλογο και ανισόρροπο τρόπο, χωρίς να είναι κατ’ ανάγκην τρελός ή άρρωστος μέσα του. Μόνο η ηθικολογική εξήγηση μπορεί να διαφωτίσει αυτά τα φαινόμενα παραλογισμού, υπερβολής, ανοησίας και την έλλειψη της εσωτερικής ηρεμίας. Η ίδια εξήγηση μας λέει ακόμα, ότι η ίδια «τρέλα» του εγωκεντρισμού που οδηγεί στα απίστευτα δυσάρεστα, οδηγεί και σε συμπεριφορές με πιο έξυπνο τρόπο ή το ίδιο επιπόλαιες, οι οποίες είναι αδικαιολόγητα ευχάριστες και κακώς ενθαρρύνονται.

 

 

Ο άνθρωπος μεγαλώνοντας γίνεται στενόμυαλος. Ανέχεται την κοινωνική πραγματικότητα όσο τον βολεύει, κλείνει τα μάτια στα δυσάρεστα των άλλων, αποδέχεται τυφλά πολλά δεδομένα όπως τα βρήκε, ξεχνάει εύκολα, φοβάται τις εξελίξεις και τη μεταβολή και αυτό το αποκαλεί «προσαρμογή». Με τέτοια νοοτροπία μετά αξιώνει να γίνει αποδεκτή απ’ όλους η δική του άποψη της ζωής και δυσκολεύεται να καταλάβει τις διαφορετικές απόψεις και εμπειρίες, με τα δικά τους διαφορετικά προβλήματα.

 

Η ψυχική υγεία δεν μπορεί να είναι ένας στόχος ανεξάρτητα από την πραγματοποίηση των άλλων στόχων της προσωπικής ζωής ούτε ανεξάρτητα από τους όρους της επιβίωσης και της προσαρμογής (στο κοινωνικό, οικογενειακό, επαγγελματικό, σχολικό κ.λπ. περιβάλλον). Η ψυχική υγεία πρέπει να σέβεται την Ηθική και όχι να αυθαιρετεί.

 

Ποιο θα ήταν το νόημα και ο σκοπός της ψυχικής υγείας χωρίς την ειλικρίνεια, το δημιουργικό στοχασμό, τη μνήμη, την ανοχή στις διαφορετικές απόψεις, την ελευθερία να διαφωνούμε, την ευαισθησία στην αδικία και χωρίς ανώτερες αξίες στη ζωή; Δηλαδή χωρίς μία Ηθική; Μπορούμε να στοχαζόμαστε δημιουργικά, να είμαστε ειλικρινείς, να μην ακολουθούμε επιπόλαια, να εκφράζουμε τη διαφωνία μας, να μην προσποιούμαστε, να μην αδιαφορούμε για τα κακά γύρω μας, χωρίς να διαταράξουμε κατά κάποιον τρόπο την υγεία μας; Μήπως αντιθέτως δεν μπορούμε να είμαστε υγιείς χωρίς την ηθική και με ποια ηθική; Μήπως αυτή η υγεία είναι φανταστική-θεωρητική και προϋποθέτει να βρισκόμαστε σε ένα φανταστικό περιβάλλον και όχι στην σκληρή πραγματικότητα; Μήπως προϋποθέτει να γίνουμε αισθησιοκρατικά ζώα, να ξεχνάμε εύκολα, να διανοούμαστε επιπόλαια ή να συμπεριφερόμαστε χωρίς να δυσαρεστούμε τον εαυτούλη μας; Η ψυχική υγεία είναι πιο σταθερή από τη βιολογική και μπορεί να ελέγχεται με φανερά, απτά και αναμφισβήτητα ευρήματα;

 

Οι παραπάνω προβληματισμοί δείχνουν πόσο αβάσιμα και μεροληπτικά μπορεί να ορίζεται ο συνηθισμένος όρος «ψυχική υγεία», ο οποίος δεν είναι λιγότερο ασαφής από τις γενικότερες έννοιες του «καλού» και του «κακού». Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν το βάζουμε ηδονικά στη γλώσσα μας.

 

Προσέξτε: Κάθε πρότυπο υγείας και ισορροπίας υπονοεί μία ηθική άποψη για το νόημα και το σκοπό της ζωής και έναν τρόπο ζωής και συμπεριφοράς. Λοιπόν, μπορεί να καθοριστεί ένα τέτοιο πρότυπο εύκολα, απροκατάληπτα, αμερόληπτα, αφιλοσόφητα και εξειδικευμένα; Μπορούμε, χωρίς να προστρέξουμε σε άλλα ζητήματα, όπως για την ύπαρξη του Θεού, για το θάνατο, για τον προορισμό της ζωής, χωρίς να εμπλέξουμε πολιτικές και οικονομολογικές απόψεις, αποκομμένα από τις κοινωνιολογικές και χωρίς να εμπλέξουμε κάποιες άλλες αξίες που επικρατούν στο κοινωνικό περιβάλλον; Μπορεί να γίνει, όταν δεν μπορούμε να εξηγήσουμε το φαινόμενο της ζωής, όταν είναι δυνατές τόσες πολλές διαφοροποιήσεις στη ζωή και στην εμπειρία, όταν το μέλλον είναι απρόβλεπτο, όταν στην πορεία της ζωής αλλάζουν πολλά και συνδυάζονται τα πιο αντίθετα γνωρίσματα, όταν η ισορροπία παντού διαρκεί λίγο, όταν κανένας δεν είναι η μοναδική αιτία για τη συμπεριφορά και δραστηριότητά του, όταν η εξελισσόμενη ζωή είναι αξεχώριστη από τα προβλήματα και τη δυσαρέσκεια, όσο και από τις ευτυχισμένες στιγμές, όταν το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον δεν είναι παντού το ίδιο και θέτει διαφορετικούς όρους προσαρμογής;

 

Μακριά από εμάς τέτοια επιπολαιότητα και μικροπρεπείς σκοπιμότητες για λόγους επαγγελματικούς και συμβιβαστικούς. Μπορεί λ.χ. κάποιος ανεξάρτητα από τη θρησκεία, από τις απόψεις του για τη ζωή, για την πολιτική, για το χρήμα, ανεξάρτητα από τα όνειρά του, ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά των άλλων κ.λπ. να παραμείνει ισορροπημένος, ευδιάθετος, ήρεμος και με επίγνωση της πραγματικότητας; Μπορούμε να συμπεριφερόμαστε πάντοτε σε συμφωνία με ορισμένες αρχές και κανόνες και ν’ αντιδρούμε με τον ίδιο πάντοτε τρόπο για την ίδια περίπτωση; Ποια σχέδια, ποιους σκοπούς, ποιες επιθυμίες, ποιες εμπειρίες, ποιους τρόπους ζωής «αντιπροσωπεύει» ο υγιέστερος; Αν δεν αντιπροσωπεύει ένα σταθερό και σαφώς καθορισμένο πρότυπο, τότε τι περισσότερο καταλαβαίνουμε από αυτήν τη λέξη, πέρα από αυτό που ονομαζόταν από πολύ παλιά «καλό» και «λογικό»; Τι περισσότερο μας αποκαλύπτει και μας βοηθάει να προβλέψουμε;

 

Ακόμα και τα πιο επιτυχημένα πρότυπα για τον τρόπο ζωής, τη συμπεριφορά και την εσωτερική ποιότητα του ανθρώπου μπορούν να μετατραπούν εύκολα σε εκβιαστικά όπλα, σε μέσα κοινωνικής και πολιτικής καταπίεσης με σκοπό τον περιορισμό της ελευθερίας, την ταπείνωση, έως και τη φυσική εξόντωσή του. Στη σύγχρονη κοινωνία (που όλες οι αξίες αμφισβητούνται και η ηθική έχει χάσει τη σημασία της) αυτόν τον κίνδυνο ενέχει η επιστημονικοποίηση της ηθικής μέσα στο χώρο της ψυχολογίας κάτω από διαφορετικούς όρους έκφρασης.

 

Π Ι Σ Ω     ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ     ΕΠΟΜΕΝΗ

 

Η Ηθική και η Λογική μπορούν με την επεξεργασία των εννοιών, χωρίς ιδιαίτερες γνώσεις, να οδηγήσουν σε αδιέξοδο και αυτοανατροπή πολλές αξίες, σκοπούς, τρόπους ζωής, ευφυείς θεωρίες και νόμους.

 

Κοίταξε ακόμα  "ΣΥΝΕΝΟΧΟΣ" "ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΚΑΚΟΙ" , "ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΜΕΣΑ"

 

Back To Top

 

 

 

© copyright Κώστας Γ. Νικολουδάκης

Επιμέλεια-Σχεδίαση  2004 - 2016

 

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ                     http://www.kosmologia.gr                      ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΤΗΣ

 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ SITE

clock

Καλύτερη εμφάνιση σε ανάλυση 1024x768px | οθόνη τουλάχιστον 17" | codepage windows-1253 (Greek) | IE v.6.0 +