*

Ο ΠΛΗΡΗΣ ΚΟΣΜΟΣ & Η ΥΛΗ  /  ΤΟ ΑΜΕΣΟ (ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΟ) ΣΥΝΟΛΟ & Η ΖΩΗ

Σκέψεις από την αρχή και για την αρχή...  Γη

***                                                                                 comet

* ΑΡΧΙΚΗ |     | ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ |     | ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΟΥ! |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΖΩΗ |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΥΛΗ

*

ΓΝΩΣΗ & ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ     |     ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ     |     ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ     |     ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

header message

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΗ

 

 

Για σκεπτόμενους δημιουργικά!

 

ΕΠΑΝΩ • Δύο βασικοί όροι:

 

 

 

 

Από τα αρχαία χρόνια, μερικοί άνθρωποι προσπαθούσαν να μιλήσουν για το σύνολο των πραγμάτων και για πράγματα μακρινά στο χώρο και στο χρόνο, με την ανακάλυψη ομοιοτήτων και κοινών στοιχείων στην περιορισμένη εμπειρία τους. Το ίδιο πίστευα κι εγώ, χωρίς να το έχω προσέξει καλά και χωρίς να έχω πληροφορηθεί τις παρατηρήσεις του Αριστοτέλη, από την αρχή της προσπάθειάς μου. Η διαπίστωση κάποιων ομοιοτήτων, η θεωρητική δυνατότητα να μεταφέρουμε συσχετισμούς από ένα φαινόμενο για να εξηγήσουμε ένα άλλο, να μιλάμε με την ευρύτητα των εννοιών για πολλά μαζί και με σχήματα του λόγου, έδιναν την αισιοδοξία και το θάρρος.

Από την αρχή της φιλοσοφικής προσπάθειας μπορούσα να κάνω πολλές σκέψεις και αναζητούσα λογικές (συνεπείς) απαντήσεις για την ουσία των πραγμάτων χρησιμοποιώντας μερικές γενικές έννοιες. Από τις πρώτες γενικές έννοιες που αντιλήφθηκα σαν απαραίτητες για τη φιλοσοφική διερεύνηση ήταν οι έννοιες της αιτίας, του αποτελέσματος και της σχέσης.

 

Πολύ γρήγορα, αντιλήφθηκα τη μεγάλη προοπτική που έδιναν στη φιλοσοφική διερεύνησή μου οι αφηρημένες έννοιες του "μέρους" και του "συνόλου". Εμμέσως πλην σαφώς, αξίωνα ότι κάθε πράγμα έχει το γνώρισμα να είναι ένα μέρος και όχι το σύνολο και έπειτα από αυτή την παρατήρηση "πάντρευα" την έννοια του μέρους με άλλα γνωρίσματα και με παραπλήσιες λέξεις, όπως είναι ο περιορισμός, η αναγκαστική σχέση του μέρους με άλλα μέρη, η αναγκαστική δράση του μέρους και συγχρόνως η αντίδρασή του, εφόσον αυτό συνδέεται μονίμως με άλλα μέρη, η σύμφυτη αλλαγή στην ύπαρξη του μέρους και το αδύνατο ένα μέρος να είναι τελείως αμετάβλητο, χωρίς καμία αλλαγή. Από τη διαρκή σχέση δράσης-αντίδρασης μεταξύ των μερών έβγαζα την έννοια της αλληλεπίδρασης σαν πιο εύστοχη για να υποδηλώσει τη διαρκή σχέση που έχουν μεταξύ τους τα μέρη για να είναι μέρη και λοιπά. Με μεγάλη προσδοκία παρατηρούσα και διαισθανόμουν τη μεγάλη προοπτική για τη λύση των κοσμολογικών προβλημάτων, από τη μόνιμη σχέση και τη συνύπαρξη της έννοιας του συνόλου με την έννοια του μέρους. Δεν προσπερνούσα τις θεωρητικές παρατηρήσεις στις αφηρημένες έννοιες σαν ένα παιχνιδάκι με λέξεις. Αντιλαμβανόμουν ότι οι αναγκαστικές σχέσεις που παρατηρούσα ανάμεσα σε ορισμένες έννοιες που ήταν και γνωρίσματα όλων των πραγμάτων, "απηχούσαν" σχέσεις και ιδιότητες των ίδιων των πραγμάτων, όπως οι σχέσεις που εξάγονται από τη σύνδεση των αριθμών στα μαθηματικά μπορούν να εφαρμόζονται και να απηχούν σχέσεις των πραγμάτων. Εάν έβγαζα σαν θεωρητικό συμπέρασμα, ότι η αφηρημένη έννοια του συνόλου πρέπει να θεωρηθεί σαν μορφή που είναι πάντοτε η ίδια (σταθεροποιημένη) προκειμένου να προκύπτουν με συνέπεια οι άλλες αναγκαστικές σχέσεις που είχα συμπεράνει για τα "μέρη", τότε αυτό το ίδιο θα έλεγα και για το Σύμπαν, που το θεωρούμε σαν το σύνολο όλων των πραγμάτων...

 

Παραδόξως, με την ευκολία που σκεφτόμουν για όλα τα πράγματα, που τους απόδιδα μερικά ίδια γνωρίσματα  και παρατηρούσα την ύπαρξη αναγκαστικών σχέσεων, με την ίδια ευκολία παρατηρούσα θεωρητικά πως τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα από όσο παρατηρούμε στην καθημερινή εμπειρία μας. Με τις αφηρημένες έννοιες του μέρους, της αλλαγής και της αλληλεπίδρασης, με τρεις μόνο λέξεις όλα τα πράγματα είχαν γίνει μέσα στη σκέψη μου ασταθή και χωρίς σαφή όρια αρχής και τέλους ! Η ευκολία με την οποία μιλούσα για το σύνολο των πραγμάτων με έκανε να δυσκολεύομαι περισσότερο όταν μιλάω για ένα συγκεκριμένο πράγμα! Επιπλέον, μου έκανε μεγάλη εντύπωση όταν άκουγα να γίνονται σαφείς διαχωρισμοί στα πράγματα, όταν χρησιμοποιούσαν λέξεις όπως "ανεξαρτησία" και όταν καθόριζαν με σαφήνεια ποια είναι η αιτία και ποιο το αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, στη σκέψη όλα τα πράγματα ήταν μέρη ενός συνόλου και κανένα από αυτά δεν ήταν μια ανεξάρτητη ή μια αρχική αιτία. Μια απορία που συναντούμε έτσι θεωρητικά είναι πώς καθορίζουμε τι είναι αιτία και τι είναι αποτέλεσμα ανάμεσα στα πράγματα, αφού ποτέ δεν βρίσκουμε την αρχική αιτία και ποτέ ένα τελικό αποτέλεσμα. Διότι, έτσι θεωρητικά, κάθε τι που γίνεται αιτία, δεν είναι η αιτία του εαυτού του και αυτό έχει επίσης μια αιτία που υπάρχει και έχει γίνει. Αν η αιτία έχει επίσης μια αιτία, τότε δεν είναι η μοναδική αιτία. Αν το αποτέλεσμα γίνεται με τη σειρά του αιτία, τότε δεν είναι το μοναδικό αποτέλεσμα. Πώς, λοιπόν, ξεχωρίζουμε την αρχική αιτία και το τελικό αποτέλεσμα, αφού στη σκέψη δεν υπάρχει μια αρχή και ένα τέλος; Πώς ορίζουμε κάτι σαν αιτία, αφού και αυτό έχει δημιουργηθεί με άλλες αιτίες και συνδέεται με άλλα πράγματα που το επηρεάζουν;

Από τις πιο αφηρημένες έννοιες του κόσμου και με τις πιο απλές σκέψεις φαινόταν ότι υπήρχαν μεγάλα κενά γνώσης για τα ορατά πράγματα και φαινόμενα περιστασιακής και προσωρινής απουσίας σχέσεων μεταξύ τους ! Οι ίδιες, όμως εύκολες σκέψεις από τις οποίες έβγαινε θεωρητικά το συμπέρασμα για την πολυπλοκότητα των πραγμάτων, οδηγούσαν εύκολα σε συμπεράσματα και σε λύσεις για πολλά άλλα προβλήματα και άσχετα μεταξύ τους, τα οποία θεωρούμε πιο δύσκολα. Όπως λόγου χάρη για το ρόλο της απλής ύλης μέσα στο σύμπαν και τη σχέση της με τον ελάχιστο χρόνο μιας μεταβολής. Όπως λόγου χάρη, για την αναγκαιότητα της διακοπής στην εξέλιξη και στο χρόνο διατήρησης όλων των πραγμάτων, συμπεριλαμβανομένου των ζωντανών.

 

Θέλω να σημειώσω εδώ, ένα από τα πολλά παράδοξα της φιλοσοφικής επιχείρησης που είχε την κατάληξη του βιβλίου "Η Θεολογία της Επιστήμης". Στην πολύχρονη καθημερινή προσπάθεια να διατυπωθούν με συνέπεια οι θεωρητικές σκέψεις για τα γνωρίσματα όλων των πραγμάτων, δεν χρησιμοποιήθηκε η έννοια της "δύναμης", η οποία στη φυσική αποτελεί ένα φαινόμενο καλά ορισμένο και περιγράφεται με μαθηματική ακρίβεια. Παραδόξως, στη δική μου νεανική φιλοσοφική προσπάθεια, δεν χρησιμοποιήθηκε για να αποφύγω άγνωστα φαινόμενα και διότι δίσταζα να αποδώσω τη δύναμη σαν ένα βέβαιο γνώρισμα για όλα τα πράγματα. Καλώς ή κακώς, θεώρησα τότε ότι ο όρος "δύναμη" εξέφραζε ένα ανεξήγητο και μεταφυσικό φαινόμενο, το οποίο έπρεπε να εξηγήσω γενικά πως αυτό προκαλείται και όχι να χρησιμοποιήσω τον όρο για να δώσω εξηγήσεις. Προτίμησα να χρησιμοποιήσω άλλους όρους στη θέση της "δύναμης", τους οποίους θεωρούσα πιο σαφείς και πιο ασφαλείς για να σημαίνουν κάτι στα πράγματα. Προτιμούσα να σκέφτομαι τα πράγματα σαν να ήταν αυτά τα ίδια που επιδρούν, επηρεάζονται ή έχουν δυνατότητες να αλληλεπιδράσουν με την κίνηση τους ή με τη μεσολάβηση ενδιάμεσων πραγμάτων. Ο όρος "δύναμη" μου θύμιζε φαινόμενα που μπορούσαν να υπάρχουν χωρίς τον υλικό κόσμο, αόρατες, άυλες και ανεξάρτητες υπάρξεις, κάτι που δεν μπορούσα να δεχτώ μέσα στην αφηρημένη έννοια του "πράγματος". Τα πράγματα στα οποία εγώ αναφερόμουν ήταν αναπόσπαστα συνδεδεμένα μέσα σε ένα σύνολο, διαρκώς αλληλεπιδρούσαν και με κανέναν τρόπο δεν μπορούσαν να διατηρηθούν ή να υπάρξουν χωρίς αμφίδρομη διασύνδεση με τα υλικά πράγματα.

 

Κάπως έτσι, καθημερινά επί πολλές ώρες διατύπωνα σκέψεις  και τις αναδιατύπωνα με μικρές διαφοροποιήσεις και γέμιζα πολλές σελίδες... Δεν θα επεκταθώ εδώ για να εξιστορήσω πως και τι γράφτηκε στο βιβλίο "Η Θεολογία της Επιστήμης". Τονίζω μόνο το μεγάλο πλεονέκτημα της ανθρώπινης σκέψης και κάνω κατανοητό πως μπορούμε να σκεφτούμε σωστά και με συνέπεια για ζητήματα, τα οποία φαίνονται από τα πιο δύσκολα και πως μπορούμε να πλησιάσουμε σε λύσεις επιστημονικών προβλημάτων, χωρίς να χρειαστεί η ειδίκευση σε ελάχιστα συγκεκριμένα πράγματα. Τονίζω μάλιστα, ότι σε μερικές περιπτώσεις, ορισμένα από τα φιλοσοφικά και επιστημονικά ζητήματα δεν μπορούν να απαντηθούν με την γνώση των επιμέρους πραγμάτων αλλά αντιθέτως, έτσι τα ζητήματα συσκοτίζονται και προκαλούνται πλάνες και προκαταλήψεις.

 

"Η Θεολογία της Επιστήμης". Στο βιβλίο εκείνο, το οποίο εκδόθηκε στον ελάχιστο αριθμό αντιτύπων* (© 2000 εκδόσεις "Δωδώνη", αριθμός σελ. 442, ISBN 960-385-019-5), έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια να απαντηθούν συνολικά και με "συμπυκνωμένο" τρόπο τα μεγάλα ζητήματα της Φιλοσοφίας, αποφεύγοντας να βασιστώ σε έτοιμες απόψεις ή σε προηγούμενες θεωρίες και με τη χρήση του καθημερινού λεξιλογίου. Ένα πλήθος από τυχαίες και αποσπασματικές διαπιστώσεις στην εμπειρία και ένα πλήθος από ξεχωριστές εξηγήσεις μπορούν να προκύψουν πιο γρήγορα, πιο εύκολα και όχι τυχαία. Μπορούν μέσα από τη θεωρητική ανάλυση των εννοιών, από τη σύνδεση λίγων γενικών απόψεων και με τη δυνατότητά μας να γνωρίζουμε μακρινά και αόρατα πράγματα, μέσα από την παρατήρηση σχέσεων και ομοιοτήτων στα πλησιέστερα και τα πιο συνηθισμένα πράγματα της εμπειρίας μας. Αυτό επιδίωξα να επιτύχω και να αποδείξω τότε με τη «Θεολογία της Επιστήμης» και έγινα κουραστικός, χωρίς να γίνω πολύ κατανοητός. Το πως γράφτηκε "Η Θεολογία της Επιστήμης" πρόκειται για ένα άλλο ενδιαφέρον βιβλίο...

 

 

ΠίσωΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

 

 

 

 

 

 

© copyright Κώστας Γ. Νικολουδάκης

Επιμέλεια-Σχεδίαση  2004 - 2013

 

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ                     http://www.kosmologia.gr                      ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΤΗΣ

 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

clock

Καλύτερη εμφάνιση σε ανάλυση 1024x768px | οθόνη τουλάχιστον 17" | codepage windows-1253 (Greek) | IE v.6.0 +