*

Ο ΠΛΗΡΗΣ ΚΟΣΜΟΣ & Η ΥΛΗ  /  ΤΟ ΑΜΕΣΟ (ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΟ) ΣΥΝΟΛΟ & Η ΖΩΗ

Σκέψεις από την αρχή και για την αρχή...  Γη

***                                                                                 comet

* ΑΡΧΙΚΗ |     | ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ |     | ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΟΥ! |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΖΩΗ |     | ΚΟΣΜΟΣ & ΥΛΗ

*

ΓΝΩΣΗ & ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ     |     ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ     |     ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΑ     |     ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

header message

ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΣΗ

 

 

Για σκεπτόμενους δημιουργικά!

 

 

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724 - 1804)

 

 

Γιατί η γνώση ν' αντανακλάει μόνο τη δική μας εμπειρία, αν οι έννοιες μας σημαίνουν κοινά στοιχεία πολλών άλλων διαφορετικών πραγμάτων, τα οποία δεν έχουμε αντιληφθεί; Αν υπάρχουν γνωρίσματα κοινά για πολλά ή για κάθε πράγμα, τότε δε θα είναι δυνατές οι λεγόμενες συνθετικές εκ των προτέρων κρίσεις του Καντ, στηριγμένες μέσα στην εμπειρία; Μια αναλυτική κρίση δε θα μπορεί να είναι συγχρόνως συνθετική;  (99)

Για τον Immanuel Kant (1724-1804) η κρίση «όλα τα σώματα έχουν έκταση» είναι μόνο αναλυτική, σα να είχαμε αντιληφθεί όλα τα δυνατά πράγματα, και δεν ευρύνει τη γνώση μας, γιατί αυτή η διαπίστωση της έκτασης γίνεται με την αποσύνθεση της έννοιας του σώματος. Ενώ, αντιθέτως, η έννοια του σώματος προήλθε από την αντίληψή μας για μερικά πράγματα (όχι όλων των πραγμάτων) και της αποδώσαμε γενικά την έκταση, που διαπιστώσαμε μόνο σε μερικά σώματα. Έγινε η διαπίστωση στην εμπειρία ότι έχουν έκταση και αυτή είναι αληθινή όχι μόνο για όσα αντιληφθήκαμε. Συνεπώς είναι συγχρόνως (και σχετικά) συνθετική. Ο Καντ έκανε τα απλά πολύπλοκα, γιατί δεν μπορούσε (ή δεν ήθελε) να καταλάβει πως μια αληθινή διαπίστωση στις αντιλήψεις μας αποτελεί γνώση για άλλα πράγματα, τα οποία δεν έχουμε αντιληφθεί (δηλαδή χωρίς προσφυγή στην εμπειρία). Αντί ν αναζητήσει την εξήγηση στην ύπαρξη κοινών στοιχείων στην άμεση πραγματικότητα και επομένως, να διαπιστώσει τη δυνατότητα μια συνθετική κρίση να είναι συγχρόνως αναλυτική και το αντίστροφο, αναζήτησε την αρχή αυτής της δυνατότητας (των συνθετικών εκ των προτέρων κρίσεων) έξω από την πραγματικότητα και την εμπειρία ή μάλλον σ ένα μέρος της, στην εσω-διανοητική ύπαρξή μας. Σύμφωνα με αυτόν, στην εμπειρία δε θα μπορούσαμε να βρούμε έννοιες, με τις οποίες να κάνουμε γενικές διαβεβαιώσεις και βρήκε την αρχή των κοινών στοιχείων μόνο μέσα στον εαυτό μας.

Η μεγαλοφυής θεωρία του για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και γνωρίζουμε την πραγματικότητα βασίζεται σε μια μεγάλη παρανόηση, την οποία αργότερα πρόσεξε και κατάλαβε ο Hegel (1770-1831), ενώ την αξιοποίησε θαυμάσια ο Ar. Schopenhauer (1788-1860): «Οι κατηγορίες αυτές, ενότητα, αίτιο, αποτέλεσμα κ.λπ. ανήκουν βέβαια στη νόηση. Αν από δυο γεγονότα, που αντιλαμβανόμαστε, τούτο, η αιτιώδης σχέση δεν πέφτει στην αντίληψη, αλλά συλλαμβάνεται μόνον απ τη νόηση. Απ αυτό όμως δεν έπεται πως οι κατηγορίες είναι διορισμοί μόνον δικοί μας και ότι δεν είναι και διορισμοί των αντικειμένων. Και όμως έτσι τους θεωρεί ο Καντ (...)».

Αν δεν μπορούμε ν αντιληφθούμε όλα τα πράγματα με όλες τις σχέσεις τους ή έτσι όπως ακριβώς είναι, η εξήγηση γι αυτήν την αδυνατότητα δεν είναι ότι τα πράγματα διαφέρουν τελείως και δεν έχουν κοινά στοιχεία από τον αντιληπτό κόσμο μας, αλλά ότι εμείς δεν είμαστε τα πάντα και γιατί η πραγματικότητα δεν αποτελείται μόνο από απλές ουσίες. Οι σχέσεις των μερών, οι δυνατοί τρόποι ν’ αλληλεπιδράσουν, οι τρόποι με τους οποίους γίνονται και συνδέονται και τα κοινά στοιχεία τους είναι πάντοτε ένα μεγάλο μέρος της πραγματικότητας -το μεγαλύτερο-, το οποίο δεν είναι ορατό και μόνο με τη διάνοια μπορούμε να το ανακαλύψουμε, να το προσέξουμε και να το γνωρίσουμε καλύτερα. Όχι μόνο χωρίς την ουσία δεν μπορούν να υπάρχουν σχέσεις, αλλαγές, δυνατότητες, αλλά και χωρίς τα τελευταία δεν μπορεί να υπάρχει η ουσία σαν πρώτη αρχή.  (143)

 

 

Περισσότερα διαβάστε στο δοκίμιο Ο ΧΙΟΥΜ, Ο ΚΑΝΤ ΚΑΙ Η ΕΜΠΕΙΡΙΟΚΡΑΤΙΑ  

Κοιτάξτε και "ΑΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΣ" και στην ενότητα "ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΑ"


 

ΜΕΡΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

(Από το φιλοσοφικό έργο " "ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ" εκδόσεις Αναγνωστίδη )

 

" η ενότητα των αντικειμένων προσδιορίζεται μοναδικά από τη νόηση και βέβαια σύμφωνα με τις συναφείς προϋποθέσεις της φύσης της. Έτσι λοιπόν η νόηση είναι η αρχή της καθολικής τάξης μέσα στη φύση, εφόσον περιβάλλει όλα τα φαινόμενα με τους νόμους της και συγκροτεί έτσι, πρώτα-πρώτα, την εμπειρία (όσον αφορά τη μορφή) a priori, με τη μεσολάβηση της οποίας θέτει αναγκαστικά κάτω από την ισχύ των νόμων της εκείνο που δεν πρέπει να γίνει γνωστό παρά μόνο εμπειρικά. Γιατί δεν έχουμε να κάνουμε με τη φύση των πραγμάτων αυτών καθ' εαυτών, ανεξάρτητα από τους όρους της ευαισθησίας μας όπως και της νόησής μας, αλλά με την φύση σαν αντικείμενο πιθανής εμπειρίας (...) 89,90

" Ύστερα απ' τις πολύ ξεκάθαρες αποδείξεις που δώσαμε πιο πάνω, θα ήταν παράδοξο να ελπίζουμε πως θα γνωρίσουμε για ένα οποιοδήποτε αντικείμενο περισσότερα απ' όσα μπορεί να χωρέσει η πιθανή εμπειρία του αντικειμένου αυτού ή ακόμη να αξιώσουμε την παραμικρή γνώση ενός πράγματος, για το οποίο δεχόμαστε ότι δεν είναι αντικείμενο πιθανής εμπειρίας (...) 127

" Η κριτική (της γνωστικής ικανότητας του ανθρώπου)* είναι για την κοινότυπη εκπαιδευτική μεταφυσική εκείνο που η χημεία είναι για την αλχημεία ή η αστρονομία για την μαντική αστρολογία" 148

 

 

* Η παρένθεση προστέθηκε εδώ για την κατανόηση του αποσπάσματος. Δύο από τα βασικά έργα του Εμμανουήλ Καντ είχαν τον τίτλο "Κριτική του Καθαρού Λόγου" και "Κριτική του Πρακτικού Λόγου". 

 

 

ΠΙΣΩ

 

© copyright Κώστας Γ. Νικολουδάκης

Επιμέλεια-Σχεδίαση  2004 - 2016

 

Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ                     http://www.kosmologia.gr                      ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

ΤΗΣ

 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ SITE

clock

Καλύτερη εμφάνιση σε ανάλυση 1024x768px | οθόνη τουλάχιστον 17" | codepage windows-1253 (Greek) | IE v.6.0 +